“เงินบริจาคครึ่งหนึ่งไปแอฟริกา” ที่ถูกพูดถึง เป็นวิธีที่เลิกไปแล้ว

เรื่องเล่าจากญี่ปุ่น · ข่าวใกล้ตัวและชีวิตประจำวัน

สิ่งที่ถูกต่อว่าบนอินเทอร์เน็ต เป็นวิธีที่เลิกไปแล้ว

เรื่องการที่นักเรียนและนักศึกษาของอาชินางะ อิคุเอไกออกยืนรับบริจาคตามถนน ฤดูใบไม้ผลิปีนี้มีโพสต์ใน X ว่า “ครึ่งหนึ่งใช้ช่วยเหลือแอฟริกา” แพร่กระจายออกไป ได้ยินว่ามีโพสต์ที่แสดงผล 500,000 ครั้ง และมีวิดีโอบน YouTube ที่มียอดดูเกิน 1,000,000 ครั้งด้วย (หนังสือพิมพ์โยมิอุริ) แต่การนำเงินบริจาคตามถนนครึ่งหนึ่งไปให้เด็กที่สูญเสียพ่อแม่ในแอฟริกานั้น ทำถึงแค่เดือนมกราคมปีนี้ ตั้งแต่เดือนกุมภาพันธ์ก็เปลี่ยนมาใช้ช่วยเหลือในญี่ปุ่นทั้งหมดแล้ว

ตามข้อมูลขององค์กร จนถึงเดือนมิถุนายนมีกรณีถอนความตั้งใจที่จะบริจาค 14 กรณี และมีความเห็นทำนองว่า “นี่ไม่ใช่การหลอกลวงหรือ” ส่งเข้ามา 17 กรณี

คำอธิบายเก่ายังหลงเหลืออยู่

สิ่งที่ผมติดใจคือ ต้นทางของเรื่องกลับเป็นเว็บไซต์ขององค์กรเอง

คนหนึ่งที่โพสต์เล่าให้โยมิอุริฟังว่า เห็นภาพการรับบริจาคในข่าวจึงไปดูเว็บไซต์ขององค์กร แล้วพบกติกาการแบ่งเงินในอดีตที่ว่า “เงินบริจาคครึ่งหนึ่งใช้ช่วยเหลือแอฟริกา” จึงนำไปโพสต์ ภายหลังเมื่อรู้ว่าเปลี่ยนแล้ว ก็ได้โพสต์แก้ไขด้วย

พูดให้เข้าใจง่ายก็คือ ไม่ได้มีใครแต่งเรื่องโกหกขึ้นมา คำอธิบายเก่ายังอยู่ราวกับว่ายังใช้ได้ในปัจจุบัน มีคนอ่านเป็นเรื่องของตอนนี้ แล้วโพสต์นั้นก็ถูกแสดงผลหลายแสนครั้ง องค์กรอธิบายว่า “ข้อมูลในอดีตทำให้เกิดความเข้าใจผิดว่ายังใช้กับปัจจุบัน” จึงลงเรื่องการเปลี่ยนการใช้เงินบนเว็บไซต์อีกครั้ง และใส่หมายเหตุในคำอธิบายเก่า

ใครเป็นคนเสียประโยชน์

ถ้าหยุดมองเรื่องนี้จากฝั่งคนที่เลิกบริจาค แล้วมองจากฝั่งเด็กที่กำลังรอ จะเป็นอย่างไร

ในปีงบประมาณ 2025 มีเด็กในญี่ปุ่นที่สูญเสียพ่อแม่ยื่นขอทุนการศึกษาใหม่ 3,217 คน แต่ให้ทุนได้ 1,878 คน ราว 4 ใน 10 ไม่ได้รับความช่วยเหลือ ค่าครองชีพที่สูงขึ้นทำให้เด็กยื่นขอมากขึ้น ได้ยินว่าด้วยเหตุนี้ องค์กรจึงตัดสินใจในเดือนกุมภาพันธ์ให้เงินบริจาคตามถนนทั้งหมดใช้ในญี่ปุ่น

นั่นหมายความว่าเงินบริจาคที่ถูกถอนความตั้งใจนั้น เป็นเงินที่ควรจะไปถึงเด็กในญี่ปุ่นเหล่านี้พอดี เงินของคนที่ถอยออกไปเพราะไม่อยากให้ส่งไปแอฟริกา กลับกลายเป็นเงินที่หายไปจากเด็กญี่ปุ่น เป็นเรื่องน่าขำขื่น

การรับบริจาคที่เริ่มตั้งแต่ปี 1970

นึกขึ้นได้ว่าการรับบริจาคตามถนนนี้มีมานานแล้ว ได้ยินว่าการรับบริจาคตามถนนโดยนักเรียนและนักศึกษาสืบต่อมาตั้งแต่ปี 1970 (ประกาศปี 2022 ของสำนักงานอาชินางะ กาคุเซอิ โบคิน) ส่วนอิคุเอไกในรูปแบบปัจจุบันที่ช่วยเด็กซึ่งสูญเสียพ่อแม่จากการเจ็บป่วยหรืออุบัติเหตุ ก่อตั้งขึ้นในปี 1993 การรับบริจาคที่ดำเนินมาเกินครึ่งศตวรรษสั่นคลอนเพราะโพสต์เดียว ผมคิดว่ายุคนี้เป็นเช่นนั้น

ข่าวลือเกี่ยวกับเงินบริจาคก็ไม่ได้เพิ่งมี สมาคมยูนิเซฟญี่ปุ่นเคยปฏิเสธเรื่องทำนองว่าทูตสันถวไมตรีนำเงินบริจาคไปสร้างบ้าน บนเว็บไซต์ทางการเมื่อปี 2013 ในเหตุแผ่นดินไหวคุมาโมโตะเดือนกรกฎาคมปีนี้ ก็มีอีเมลเรียกรับเงินช่วยเหลือที่แอบอ้างชื่อสภากาชาดญี่ปุ่นแพร่กระจายด้วย (หนังสือพิมพ์โยมิอุริ)

แน่นอนว่าคนบริจาคควรตรวจสอบว่าจะนำเงินไปใช้อย่างไร แต่คงไม่ค่อยได้ดูไปถึงว่า คำอธิบายที่เจอในเว็บไซต์นั้นเป็น “เรื่องของเมื่อไร” บทเรียนสำคัญที่สุดจากเรื่องวุ่นวายครั้งนี้อาจอยู่ตรงนั้น องค์กรกำลังแจ้งการใช้เงินให้ทราบอีกครั้งในการรับบริจาคตามถนนช่วงฤดูใบไม้ร่วง

อ่านบทความต้นฉบับภาษาญี่ปุ่น