เรื่องเล่าจากญี่ปุ่น · ครอบครัวและการดูแล
“แล้วช่วยให้ฉันมีเวลานั้นได้ไหม” คุณแม่ที่เลี้ยงลูกออทิสติกคนหนึ่งเขียนใน note ว่า นี่คือสิ่งที่เธอคิดอยู่ในใจตอนมีคนบอกว่า “หาเวลาพักบ้างสิ” เธอรู้ว่าเขาพูดเพราะเป็นห่วง แต่ก็ไม่ชอบตัวเองที่อดคิดแบบนั้นไม่ได้
เวลาพักจะหาได้จากไหน
คุณแม่เล่าย้อนว่า สิ่งที่เคยเรียนรู้จากการเลี้ยงลูกคนพี่เอามาใช้กับลูกคนนี้ไม่ได้เลย ตั้งแต่ลูกเพิ่งเกิดก็แทบไม่ได้นอน ไม่มีทั้งพ่อแม่ของตัวเองหรือญาติให้พึ่ง ตอนนั้นจะพึ่งสามีก็ไม่ได้ พอมีคนพูดว่า “เด็กก็เป็นแบบนี้กันทุกคน” เธอก็ยิ่งรู้สึกแย่กับตัวเองที่คิดว่าเลี้ยงลูกเหนื่อยเหลือเกิน
“หาเวลาพักบ้างสิ” เป็นคำที่พูดด้วยความหวังดี แต่พอไม่มีที่ให้ฝากลูก ไม่มีใครมาช่วยดูแทน คำนี้บางทีก็ยิ่งทำให้รู้สึกชัดขึ้นว่าตัวเองพักไม่ได้
เราไม่ได้อยากโทษคนพูดเลย แต่พอพยักหน้ารับไปแล้ว ก็ยังรู้สึกเหงาอยู่หน่อย ๆ เคยเป็นแบบนี้ไหม
“อยากไปร้านทำผม”
ผู้หญิงคนหนึ่งที่โตมากับน้องชายพิการเขียนว่า แม่มักพูดว่า “อยากไปร้านทำผม” หรือ “อยากเดินซื้อของแบบไม่ต้องรีบ” ตอนเด็กเธอเคยสงสัยว่าทำไมทุกอย่างต้องเป็นเรื่องของน้องตลอด พอโตขึ้นถึงเข้าใจว่าสิ่งที่แม่อยากทำนั้นธรรมดามาก
เธอเขียนต่อว่า ไม่มีใครที่ฝากลูกไว้ได้ ไม่มีใครเข้าใจว่าลูกต้องการการดูแลแบบไหน เรื่องของตัวเองจึงต้องรอไปก่อน ประโยคนี้ติดอยู่ในใจเรา
เธอยังเขียนว่า การพักไม่ได้แปลว่าเอาแต่สบาย พ่อแม่ต้องได้พักเพื่อดูแลทั้งกายและใจของตัวเอง และสุดท้ายเรื่องนี้ก็สำคัญกับลูกด้วย
ถามไถ่แล้ว ลองช่วยกันคิดต่อ
ตอนฟังครอบครัวเล่าเรื่องต่าง ๆ ในงานที่ทำ บางครั้งเราก็อยากบอกว่า “พักบ้างนะ” เหมือนกัน แต่ถ้าไม่มีใครมารับช่วงต่อ เขาก็พักไม่ได้จริง ๆ พอเอ่ยปากแบบนั้น เราเลยอยากช่วยคิดต่อด้วยว่าจะทำยังไงให้เขาได้พัก ไม่อยากให้เรื่องจบลงแค่คำพูด
การบอกว่า “อยากพัก” ก็เหมือนขอให้ใครสักคนมารับช่วงแทน พอนึกถึงเวลาหรือภาระของอีกฝ่าย ก็ยิ่งพูดออกมายาก เราคงพูดไม่ได้ว่าการเลี้ยงลูกของตัวเองเหมือนกับที่เขาเจอ แต่มีอย่างหนึ่งที่ไม่อยากทำ คือมาบอกทีหลังว่า “ถ้าบอกกันก็คงดีนะ” แล้วจบแค่นั้น
เวลาพักเกิดขึ้นไม่ได้ด้วยการเปลี่ยนวิธีคิดอย่างเดียว ต้องมีที่ให้ฝากลูกได้จริง ๆ
มีบริการหนึ่งที่อยากให้รู้จัก
ที่ญี่ปุ่น หน่วยงานท้องถิ่นบางแห่งมีบริการดูแลชั่วคราวระหว่างวัน (Nitchū Ichiji Shien) เป็นอีกทางเลือกสำหรับครอบครัวที่มองหาที่ฝากลูก
แนวทางของรัฐบาลญี่ปุ่นระบุว่า บริการนี้มีไว้ให้คนพิการมีที่ทำกิจกรรมในช่วงกลางวัน และให้ครอบครัวที่ดูแลอยู่เป็นประจำได้พักชั่วคราวด้วย ผู้ใช้บริการจะมีคนคอยดูแลระหว่างวันตามศูนย์บริการหรือสถานที่ที่จัดไว้ การให้ครอบครัวได้พักจึงเป็นเป้าหมายข้อหนึ่งของบริการนี้อย่างชัดเจน
แต่บางท้องถิ่นไม่มีบริการนี้ และแต่ละแห่งก็มีเงื่อนไขต่างกัน ทั้งคนที่มีสิทธิ์ใช้ ช่วงเวลาที่ใช้ได้ และค่าใช้จ่าย ระหว่างใช้บริการนี้จะใช้บริการสวัสดิการสำหรับคนพิการอื่นพร้อมกันไม่ได้ เราคิดว่าทางที่ตรงที่สุดคือถามฝ่ายสวัสดิการคนพิการของท้องถิ่น หรือผู้เชี่ยวชาญที่ให้คำปรึกษาและช่วยวางแผนการใช้บริการสวัสดิการคนพิการว่า “พอจะมีบริการไหนที่ช่วยให้ครอบครัวได้พักสักหน่อยไหม”
ถ้าเราได้คุยด้วย ก่อนจะบอกว่าควรไปติดต่อที่ไหน เราอยากถามว่า “ถ้าพอมีเวลาขึ้นมาสักหน่อย อยากทำอะไร” จะไปร้านทำผมหรือแค่อยากนอนโดยไม่ต้องทำอะไรก็ได้ จากนั้นค่อย ๆ คุยกันว่าเรื่องนี้พอจะขอให้ใครช่วยได้บ้าง และมีอะไรที่กังวลเวลาจะฝากลูก ถ้าจำเป็น เราก็อยากช่วยไปจนถึงขั้นติดต่อสอบถามด้วยกัน
เคยมีวันที่คนบอกให้หาเวลาพักบ้าง แล้วคุณไม่รู้จะตอบยังไงไหม
ใส่ความเห็น